• abcnova nieuws

    Wij houden u graag op de hoogte

BENG in gebiedsontwikkeling

14 juli 2020

Vanaf 1 januari 2021 is het zover, de BENG gaat gelden voor alle nieuwbouwontwikkelingen die plaatsvinden in Nederland. Dit houdt in dat we vanaf dat moment niet meer praten over de EPC of een energielabel voor nieuw te realiseren gebouwen, maar dat de NTA 8800 toegepast gaat worden. Een verandering die grote impact heeft op de projecten in de gebouwde omgeving. 

De BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) lijkt zich vooral te focussen op individuele opstalontwikkelingen, terwijl vanuit gebiedsontwikkeling voornamelijk wordt gekeken naar het grotere plaatje. De samenhang tussen gebouwen, de infrastructuur, maar ook de energievoorziening in een wijk, zijn belangrijk. Hoe gaat deze vorm van ontwikkeling om met de BENG? Voordat ingegaan wordt op de gevolgen/kansen van de BENG in de gebiedsontwikkeling, is het goed de drie componenten van de BENG de revue te laten passeren. Deze componenten zijn gebaseerd op de trias energetica:

  1. De maximale energiebehoefte in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar (kWh/m²/jr).
  2. Het maximale primair fossiel energiegebruik, eveneens in kWh per m2gebruiksoppervlak per jaar (kWh/m2/jr).
  3. Het minimale aandeel hernieuwbare energie in procenten (%).

Deze componenten vormen de basis waarop bepaald wordt of een gebouw kan voldoen aan de BENG. De vraag is nu hoe deze componenten vertaald kunnen worden naar ‘instrumenten’ in de gebiedsontwikkeling, om op een hoger abstractieniveau bij te kunnen dragen aan de BENG. We nemen u mee langs de drie componenten, vertaald naar mogelijkheden in de gebiedsontwikkeling die wij als abcnova zien.

Maximale energiebehoefte

De maximale energiebehoefte van gebouwen is de basis. Dit is een lastig component om te faciliteren vanuit gebiedsontwikkeling. Uiteraard kan een gemeente als grondeigenaar er altijd voor kiezen hogere ambities na te streven en een herontwikkeling daar op aan te laten sluiten. Als de gemeente echter besluit de grond te verkopen, dan kan wel gestuurd worden op een maximaal te behalen resultaat op dit vlak. Een gemeente kan bijvoorbeeld aanvullende eisen opnemen in tenders en aanbestedingen. Een goed voorbeeld hiervan is ons project Tussen Kasteel en Wijchens Meer, waar hoge duurzaamheidsambities voor het project door de gemeente Wijchen zijn vastgesteld. Inschrijvers kunnen scoren door de ambities zo goed mogelijk te vertalen naar concrete oplossingen. Om dit meetbaar te maken zijn ambities vertaald naar kwalitatieve doelstellingen (KPI’s) op gebiedsniveau, maar ook op het niveau van element en gebruiker. Deze concrete doelstellingen worden niet alleen kwalitatief getoetst, maar ook financieel. Deze wijze van aanpak is flexibel en toe te passen op de vele vormen van duurzaamheid die we ondertussen kennen. Marktpartijen worden uitgedaagd om de duurzaamheidsambities verder te laten reiken dan de gestelde wettelijke eisen.

Maximale primaire fossiel energiegebruik

Het maximale primaire fossiel energiegebruik in de gebouwde omgeving is de laatste jaren veel in het nieuws geweest. Naar aanleiding van de aardbevingen in Groningen gaat Nederland van het gas af. Ten behoeve hiervan worden tot 2021 warmtetransitievisies opgesteld voor met name bestaande wijken. Voor nieuwbouwwijken zal moeten worden gekeken naar welke oplossing het beste past. Door deze uitdaging vanuit gebiedsontwikkeling te benaderen, biedt het kans aan collectieve systemen, die direct bij kunnen dragen aan het halen van de BENG eisen voor de toekomstige gebouwen (NEN 7125 verklaring). Een zeer interessante bijkomstigheid is dan dat er onderzocht kan worden of de toegepaste oplossing niet alleen een voorziening kan zijn voor de nieuwe wijk, maar ook voor de omliggende wijken.

Door de omliggende wijken mee te nemen in de ontwikkeling en zo gebruik te laten maken van de duurzame energie, kan uw gebiedsontwikkeling gaan fungeren als vliegwiel. Zeker als het gaat om voorzieningen als warmte-/koude netten, die een duurzame bron hebben (met een NEN 7125 verklaring, voorwaarde om aan de BENG te voldoen). Door omliggende wijken mee te nemen in de overweging, kunnen bronnen die niet direct in het gebied liggen (denk aan een meer, geschikt voor aquathermie) ineens wel rendabel zijn. Het is een complex proces: een juiste warmtevoorziening bepalen, die ook nog de omliggende wijken kan gaan voorzien van warmte, zonder de gebiedsontwikkeling te remmen. Onze visie hierop is dat het ontzettend belangrijk is verder te kijken en de kansen uit de omgeving te benutten, om zo te komen tot rendabele en toekomstbestendige oplossingen. Anderzijds ligt hier voor gemeenten een kans om deel te nemen aan een nieuw te realiseren warmtenet.

Aandeel hernieuwbare energie

Wat betreft elektriciteit zal vooral de winst behaald moeten worden in het aandeel hernieuwbare energie. Vanaf het ingaan van de BENG is het hebben van duurzame bronnen op afstand (zonder directe verbinding) niet meer mogelijk, in zo verre dat deze niet meetelt voor de BENG. Kabeltracés aanleggen naar externe locaties om bijvoorbeeld direct aan te kunnen sluiten op een zonne-/ windmolenpark is een dure aangelegenheid, dit maakt het dus nagenoeg noodzakelijk dergelijke voorzieningen in de directe nabijheid van of op de gebouwen te realiseren. Dit geldt ook voor collectieve voorzieningen. Om deze mee te laten tellen in de BENG zal in beginsel ieder gebouw een eigen aansluiting moeten krijgen. Bij een warmtenet gebeurt dit al, maar bij elektriciteit zou er een tweede aansluiting gemaakt moeten worden per woning, wat extra kosten met zich meebrengt. Er zal dus op een slimmere manier gekeken moeten worden naar het faciliteren van duurzame elektriciteit. Hoe eerder in het proces hiermee gestart wordt, hoe groter de kansen zijn. Een van de mogelijkheden is om een gebied door middel van de stedenbouwkundige kaders zo in te richten dat het rendement van zonnepanelen op het dak van gebouwen kan worden gemaximaliseerd. Daarnaast is het mogelijk om door middel van duurzame elektriciteitsbronnen, de collectieve voorzieningen te verduurzamen. Denk hierbij aan straatverlichting, laadpalen, maar ook een collectief warmtenet. De laatstgenoemde bevat vaak meerdere pompstations, die op elektriciteit van een wat groter energiepark in het gebied zouden kunnen werken. Een duurzaam warmtenet draagt bij aan de BENG (NEN 7125 verklaring). Er zal dus een combinatie gezocht moeten worden van optimalisatie van de stedenbouwkundige inrichting om enerzijds de gebouwen zo goed mogelijk te faciliteren in kansen om hoog te scoren op hernieuwbare energie. Anderzijds biedt ontwikkeling van een gebied de mogelijkheid om de openbare voorzieningen aan te laten sluiten bij de BENG. Het combineren van de verschillende aspecten van gebiedsontwikkeling met het energielandschap zal steeds complexer worden. Dit vraagt om een integrale aanpak, die uitgaat van de mogelijke oplossingen in een gebied.

Op gebiedsniveau bijdragen aan BENG

Er is op gebiedsniveau veel meer voordeel te behalen, dan door op elk individueel gebouw maatregelen uit te werken en te realiseren. Door te sturen op energiezuinige gebouwen in het gebied, in combinatie met het faciliteren van energie (warmte/elektriciteit) die bijdraagt aan de BENG, wordt een toekomstbestendige ontwikkeling realistisch. Concrete instrumenten die een gemeente als grondeigenaar heeft om op gebiedsniveau bij te kunnen dragen aan de BENG zijn:

  1. In de verkooptender de duurzaamheidsambities concreet en meetbaar opnemen;
  2. Breder kijken dan de gebiedsontwikkeling voor het toepassen van duurzame bronnen van warmte;
  3. Vroegtijdig inrichten van een energielandschap in het gebied en daarbij beginnen met de juiste stedenbouwkundige uitgangspunten.

Uiteindelijk focust de BENG zich op losse gebouwen. Dit maakt dat er creatief moeten worden gekeken naar de kansen die er liggen in de gebiedsontwikkeling. En dat is nu iets wat wij graag doen bij abcnova.

Deel dit bericht:

Wij houden u graag op de hoogte

Schrijf u hier in voor de nieuwsbrief

Vul een voornaam in.
Vul een achternaam in.
Vul een (geldig) e-mailadres in.
BENG in gebiedsontwikkeling
abcnova gebruikt cookies en scripts van Google om uw gebruik van onze websites geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen en advertenties kunnen tonen. Meer informatie is beschikbaar in onze privacy statement.